Fikri Mülkiyet Hukuku

Fikri Mülkiyet Hukuku

Günercan DİLAVER / Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğrencisi

BİG MAC Davası

Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi 11.01.2019 tarihli kararında McDonald’s’ın “BIG MAC” markası ile ilgili olarak 14 788 C sayılı kararını  verdi.

Supermac Ltd. 2017/1001 sayılı Yönetmelik’in 58/1(a) maddesine dayanarak “BIG MAC” markasının ciddi ve kesintisiz şekilde kullanılmadığı gerekçesiyle markanın 29,30 ve 42. Sınıflardaki tescilinin iptalini talep etmiştir. İptal talebine cevaben McDonald’s markası ciddi kullanımını göstermek için EUIPO’ya kullanım ispatı delilleri sunmuştur. Ancak Supermac Ltd. sunulan delillere karşı markanın yalnızca burgerlar üzerinde kullanıldığı ve bu kullanımın ciddi kullanıma girmediği savunmasında bulunmuştur. McDonald’s ise AB’nin ekonomik açıdan en önemli üye ülkelerinde markanın kullanıldığını kanıtlar nitelikte deliller sunmuş ancak bu delilleri EUIPO incelemiş ve sonuç olarak markayı taşıyan ürünleri gerçekten satışa sunulduğunu gösteren inandırıcı bilgilerin sağlanmadığına karar vermiştir. Kararının gerekçesinde ise ürünler satışa sunulmuş olsa dahi, bu ürünlerin sunulan web sitesinde veya başka bir yerde ne kadar süre boyunca satışa sunulduğuna, gerçekten bir satışın yapılıp yapılmadığına veya herhangi bir müşteriyle iletişime geçilip geçilmediğine dair herhangi bir veri sunulmamıştır demiştir. Ayrıca karardan, markanın tescili kapsamında olan ilgili hizmetlerin “BIG MAC” markasıyla sunulduğuna dair McDonald’s tarafından tek bir delilin bile ibraz edilmediği anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak, McDonald’s markası tescilli olduğu mal ve hizmet sınıfları için ciddi bir biçimde kullanım gösteremediği için “BIG MAC” markasının tescilinin iptaline karar verilmiştir. İptal kararı verilen kararın kesinleşmesini takiben, karar iptal başvurusunun EUIPO’ya sunulduğu tarihten itibaren etkili olacaktır.

“Kullanım ispatı” müessesesi bizim hukukumuza ise 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile girmiştir. Markalar bakımından getirilen en önemli yeniliklerden biri olan bu müessese SMK’nın 19. maddesinde düzenlenmiş ve “kullanmama savunması veya kullanmama def’i” olarak adlandırılmıştır. Bu kurumun nasıl ele alınacağını açıklığa kavuşturmak adına kurum tarafından yayınlanan Kullanım İspatı Kılavuzuna göre de delillerin önemi azımsanmamalıdır. Bu kılavuz hangi delillerin ne şekilde sunulması gerektiğini detaylıca açıklamıştır. Kılavuza göre marka sahipleri markanın kullanıldığına dair kapsamlı kayıtlar tutulmalı ve sunulan deliller objektif veriler içermelidir.

Kararda da görüldüğü üzere herkesçe bilinen “BIG MAC” markası ve McDonald’s gibi marka sahipleri yeterli delil sunmadıkları için davayı kaybetmişlerdir. Ancak iptal kararının Temyiz kurulunun önüne gitmesi muhtemel görünse de Mc Donald’s’ın Temyiz kuruluna gidip gitmeyeceğini gitse bile gelen itiraz üzerine Temyiz kurulunun nasıl bir karar vereceği merakla beklenmektedir.

 

FENTY DAVASI

Robyn Rihanna Fenty, yani dünyaca ünlü sanatçı Rihanna yüzlerce alanda tescilli olan Fenty markasının sahibi. Ayrıca Rihanna Fenty Beauty markası ile kozmetik, Fenty Ligerie markası ile iç çamaşırı alanında koleksiyon sahibi. Rihanna’nın babası Ronald Fenty ve iki iş ortağı Fenty markasını kullanarak Fenty Entertainment isimli yetenek ve prodüksiyon şirketi kurması sebebiyle dünyaca ünlü şarkıcı Rihanna, Ronald Fenty’e marka hakkına tecavüz davası açtı. Ayrıca Ronald Fenty’e ihtarname gönderilmesine rağmen Ronald Fenty markayı kullanmaya devam etti. Rihanna bu durum karşısında ayrıca haksız kazanç ve izinsiz isim kullanımı sebebiyle 75 milyon dolar tazminat davası açtı.

Bizim hukukumuzda 6779 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 29. Maddesi Marka hakkına tecavüz sayılan fiilleri düzenlemiştir. 29. Madde’nin;

1/a bendine göre “Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı 7 nci maddede belirtilen biçimlerde kullanmak.”

1/b bendine göre “Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markayı taklit etmek.”

1/c bendine göre ise “Markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markanın taklit edildiğini bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde tecavüz yoluyla kullanılan markayı taşıyan ürünleri satmak, dağıtmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, ihraç etmek, ticari amaçla elde bulundurmak veya bu ürüne dair sözleşme yapmak için öneride bulunmak.”

Marka hakkına tecavüz hallerinden sayılmıştır. Fenty markası tescilli bir marka olduğu için Ronald Fenty’nin yapmış olduğu kullanım marka hakkına tecavüz sayılan fiiller kapsamında sayılır. Ancak Ronald Fenty’nin soyadını marka olarak kullanım haklı saklı olmasına rağmen Rihanna’nın dünyaca ünlü bir sanatçı olması sebebiyle Fenty markasına tanınırlık kazandırdığı da göz önünde bulundurulması gerekir. Yargıtay tanınmış markayı “Bir kişi veya teşebbüse sıkı sıkıya bağlı, garanti, kalite, kuvvetli reklam ve yaygın dağıtım içeren, müsteri,  akraba, dost ve düşman ayrımı yapılmaksızın ,coğrafi sınır ,kültür ve yaş farkı gözetilmeksizin aynı çevredeki insanlar tarafından refleks halinde ortaya çıkan çağrışım” olarak tanımlanmıştır. Öğretide ise Ergin Nami Nomer tanınmış markaya;

  • Markanın üstün bir ticari değere sahip olması  
  • Markanın sahip olduğu reklam gücünün sadece geleneksel malların ve hizmetlerin değil, başka malların ve hizmetlerin pazarlanmasına da elverişli olması
  • Markanın, sadece kendi mallarının ve hizmetlerinin alıcıları tarafından değil, bunlar dışında da geniş bir halk kitlesi tarafından da tanınması
  • Markanın aynısının piyasada kullanılıyor olması şeklinde ölçütler getirmiştir.

Kaynakça: